Մհեր Մնացականյան

---

Էլեկտրական դիմադրություն և Օհմի օրենք

1. Ինչպե՞ս են սահմանում հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրությունը

Հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրությունը այն ֆիզիկական մեծությունն է, որը բնութագրում է հաղորդիչի հակադրությունը էլեկտրական հոսանքի անցմանը։

---

2. Ինչպե՞ս են սահմանում հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրության միավորը՝ օհմը

Դիմադրության միավորը օհմն է (Ω)։
1 օհմ է այն հաղորդիչի դիմադրությունը, որի ծայրերին 1 Վ լարում կիրառելիս հաղորդիչով անցնում է 1 Ա հոսանք։

---

3. Կախված է արդյոք հաղորդիչի դիմադրությունը լարումից և հոսանքի ուժից

Չէ, հաղորդիչի դիմադրությունը չի կախված նրա ծայրերին կիրառված լարումից և հոսանքի ուժից (մշտական ջերմաստիճանի դեպքում)։
Դիմադրությունը կախված է միայն հաղորդիչի նյութից, չափերից և ջերմաստիճանից։

---

4. Ձևակերպե՛ք Օհմի օրենքը

Հաղորդիչում հոսանքի ուժը ուղիղ համեմատական է հաղորդիչի ծայրերին կիրառված լարմանը և հակադարձ համեմատական՝ դիմադրությանը․
[
I = \frac{U}{R}
]

---

5. Հոսանքի ուժի կախման գրաֆիկը լարումից

Գրաֆիկը ուղիղ գիծ է, որը անցնում է կոորդինատների սկզբնակետով։
Սա ցույց է տալիս, որ հոսանքի ուժը ուղիղ համեմատական է լարմանը։

---

6. Ինչպե՞ս է կախված դիմադրությունը նյութից, երկարությունից և լայնական հատույթից

Դիմադրությունը`

• ուղիղ համեմատական է հաղորդիչի երկարությանը,
• հակադարձ համեմատական է լայնական հատույթի մակերեսին,
• կախված է նյութի տեսակից։

[
R = \rho \frac{l}{S}
]

---

7. Ինչո՞վ է պայմանավորված տեսակարար դիմադրությունը

Տեսակարար դիմադրությունը պայմանավորված է հաղորդիչի նյութի ներքին կառուցվածքով՝ ազատ էլեկտրոնների քանակով և նրանց շարժման խոչընդոտներով։

---

8. Ինչպե՞ս են պատկերում դիմադրատարրը և ռեոստատը սխեմաներում

• Դիմադրատարրը՝ զիգզագաձև կամ ուղղանկյուն նշանով
• Ռեոստատը՝ դիմադրատարր + սլաք (շարժական շփակ)

---

Կայծակ և էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունը մարդու վրա

1. Ինչպե՞ս է լիցքավորվում ամպը

Ամպում օդի հոսանքների պատճառով կաթիլներն ու սառցաբեկորները բախվում են։
Արդյունքում՝

• վերին շերտերը լիցքավորվում են դրական,
• ստորին շերտերը՝ բացասական։

---

2. Կայծակի առաջացման մեխանիզմը

Երբ ամպի և երկրի կամ ամպերի միջև լարման տարբերությունը շատ մեծ է դառնում, տեղի է ունենում օդի իոնացում և էլեկտրական հզոր պարպում՝ կայծակ։

---

3. Ինչու՞ է կայծակն ուղեկցվում որոտով

Կայծակի ժամանակ օդը կտրուկ տաքանում և ընդարձակվում է, առաջացնելով հզոր ձայնային ալիք՝ որոտ։

---

4. Ի՞նչ է շանթարգելը

Շանթարգելը մետաղական ձող է, որը միացված է երկրին։
Այն կայծակի հոսանքը ուղղում է դեպի երկիր՝ պաշտպանելով շինությունը վնասումից։

---

5. Ե՞րբ է մարդու մարմինը զգում հոսանքը

Մարդը հոսանքը սկսում է զգալ մոտ 0.5–1 մԱ հոսանքի դեպքում։

---

6. Ո՞ր հոսանքներն են վտանգավոր և մահացու

• 10–15 մԱ → վտանգավոր
• 50–80 մԱ → կարող է առաջացնել սրտի կաթված
• 100 մԱ և ավելի → հաճախ մահացու

---

7. Էլեկտրական հոսանքի բուժական կիրառությունները

Էլեկտրական հոսանքը կիրառվում է՝

• ֆիզիոթերապիայում,
• նյարդերի և մկանների խթանման համար,
• սրտի աշխատանքը վերականգնելու նպատակով (դեֆիբրիլյատոր)։

---

Եթե ցանկանաք, կարող եմ նաև կազմել կարճ ամփոփում, աղյուսակ, կամ օգնել ստուգման հարցերի պատրաստման մեջ։v

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Հոսանքի ջերմային ազդեցությունը

Փորձ․
Եթե էլեկտրական շղթայում միացնենք բարակ մետաղալար և անցկացնենք հոսանք, լարը տաքանում է, իսկ մեծ հոսանքի դեպքում՝ շիկանում։

Օգտագործվում է սարքերում․

• էլեկտրական սալիկ
• արդուկ
• ջեռուցիչ
• էլեկտրական լամպի թելիկ

2. Հոսանքի քիմիական ազդեցությունը

Փորձ․
Եթե էլեկտրոդները տեղադրենք աղաջրի կամ թթվի լուծույթի մեջ և միացնենք հոսանք, կտեսնենք գազի պղպջակների առաջացում կամ նյութի նստեցում էլեկտրոդների վրա (էլեկտրոլիզ)։

Գործնական կիրառություն․

• մետաղների ծածկում (արծաթապատում, ոսկեպատում)
• մարտկոցների աշխատանք
• քիմիական նյութերի ստացում

3. Հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը

Փորձ․
Եթե հաղորդչով հոսանք անցկացնենք և դրա մոտ տեղադրենք կողմնացույց, սլաքը շեղվում է։

Ինչու է ամենաբնորոշը․
Քանի որ մագնիսական դաշտը առաջանում է միայն հոսանքի առկայության դեպքում, և հենց այս ազդեցության վրա են հիմնված էլեկտրաշարժիչները։

4. Հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը

Դրսևորվում է՝

• մկանների կծկումով
• նյարդային համակարգի խանգարումով
• այրվածքներով
• ծանր դեպքերում՝ սրտի աշխատանքի խանգարումով

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Հաստատուն հոսանք

Հոսանքն է, որի ուժն ու ուղղությունը ժամանակի ընթացքում չեն փոխվում։

2. Հոսանքի ուժ

Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս, թե ինչքան լիցք է անցնում հաղորդչի հատույթով 1 վայրկյանում։

I=tq​

Միավորը՝ ամպեր (Ա)

3. Անցնող լիցքը

q=I⋅t

4. Կուլոն

1 կուլոն է այն լիցքը, որը անցնում է հաղորդչով 1 վայրկյանում, եթե հոսանքի ուժը 1 ամպեր է։

5. Ամպերաչափ

Սարք է, որով չափում են հոսանքի ուժը։

6. Ամպերաչափի միացումը

Ամպերաչափը միացնում են շարքային՝ շղթայի տվյալ հատվածի հետ։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Հոսանքի աշխատանքը

Հոսանքի աշխատանքը այն էներգիան է, որը հոսանքը հաղորդում է հաղորդչին։

2. Էլեկտրական լարում

Լարումը ֆիզիկական մեծություն է, որը ցույց է տալիս, թե ինչ աշխատանք է կատարվում 1 կուլոն լիցք տեղափոխելու համար։

U=A/q

3. Վոլտ

1 վոլտ է այն լարումը, որի դեպքում 1 կուլոն լիցքի տեղափոխման համար կատարվում է 1 ջոուլ աշխատանք։

Գործածական միավորներ․

• միլիվոլտ (մՎ)
• կիլովոլտ (կՎ)

4. Վոլտաչափ

Սարք է, որով չափում են էլեկտրական լարումը։

5. Վոլտաչափի միացումը

Վոլտաչափը միացնում են զուգահեռ՝ շղթայի հետազոտվող հատվածին։

Առաջադրանքներ․

1)

a{2;3}

b{-1/2;-2}

c{8;0}

d{1;-1}

e{-2;0}

f{-1;0}

2)

ա x=3i, 1/5j
բ y=-2i, -3j
գ z=-i
դ u=j3
ե v=j

3)

ա x=5,y=-2

բ x=3 y=7

գ x=-4 y=0

դ x=0 y=0

4)

ա ab={5;7}

բ ab={4;1}

գ ab={1;1}

դ ab={1;0}

5)

ab={3;2}

ab={6;0}

ab={-1;9}

ab={-7;-2}

6)

2a{6;4}

3a{9,6}

-a{-3;-2}

-3a{-9;-6}

7)

a{-2,-4},
b{2,0},
c{0,0},
d{2,3),
e{-2,3},
f{0,-5}

1)Գտնել 5 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։

1/5+2/5+3/5+4/5=10/5=2

2)Գտնել 4 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։

1/4+2/4+3/4=6/4=3/2

3)Գտնել 6 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։

1/6+2/6+3/6+4/6+5/6=15/6=5/2

4)70-ը բաժանել 2:3 հարաբերությամբ։

2+3=5

70/5=14

14×2=28

14×3=42

5)60-ը բաժանել 1:4 հարաբերությամբ։

x+4x=60

5x=60

x=60/5=12

4x=12×4=48

6)49-ը բաժանել 2:5 հարաբերությամբ։

2x+5x=49

7x=49

x=49/7=7

5x=35

2x=14

7)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

5/3-7/2-13/6=10-21-13/6=-24/6=-4

10/3-3/2-7/6=20-9-7/6=4/6=2/3

58/7+33/8-51/7=287/56

125/12+85/13-108/12=1625+1020-1404/156=1241/156

8)|-4| : |-2| + |-6| * 2 = 14

9)6 : |-3| — 2 : |-2| + 1 =2-1+1=2

10)|-2| + |3| — |-4+1| =2

11)Որդին տասը տարեկան է։ Հինգ տարի առաջ նա 7 անգամ փոքր էր հորից։

ա)Քանի՞ տարեկան է հայրը։

10-5=5

7×5=35

35+5=40

բ)Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 2 անգամ։

20

20+10=30

20+40=60

12)Որդին ութ տարեկան է։ Երկու տարի առաջ նա 5 անգամ փոքր էր հորից։

ա)Քանի՞ տարեկան է հայրը։

8-2=6

6×5=30

30+2=32

բ)Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 3 անգամ։

x-y=24

x=3y

3y-y=24

2y=24

y=12

4 տարի հետո

Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք տրված գրաֆիկով ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։

ա) որոշման տիրույթ=(-8;6)
բ) որոշման տիրույթ=(-5;7)
գ) որոշման տիրույթ=(-6;6)
դ) որոշման տիրույթ=(-6;7)
ե) որոշման տիրույթ=(-7;7)
զ) որոշման տիրույթ=(-8;8)
է) որոշման տիրույթ=(-8;8)
ը) որոշման տիրույթ=(-6;6)

2)Պարզե՛ք, թե որ կետերում է ֆունկցիան ընդունում A արժեքը.

ա) A = 3 (նկար բ)

x=-1

բ) A = 10 (նկար գ)

թերի տվյալ

գ) A = 5 (նկար ե)

-3, 3

դ) A = -3 (նկար ե)

-1, 1

ե) A = 0 (նկար է)

x=(-4;4)

զ) A = -3 (նկար ը)

թերի տվյալ

3)Գտե՛ք առաջադրանք 1-ում տրված գրաֆիկով նկարագրվող ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը։

(-6;6)

(1;9)

(-3;9)

(-6;4)

(-6;7)

(8;-8)

(-4;4)

(5;-1)

4)Օրվա ընթացքում գրանցեցին ջերմաչափի ցուցմունքները։ Հետևյալ գրաֆիկը նկարագրում է ջերմաչափի ցուցմունքները։

ա) Օրվա ո՞ր ընթացքի ցուցմունքներն են գրանցված։

14:00-18:00
բ) Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը։

Ամենացածր կետը 18°C-ից բարձր է (մոտ 20°C), իսկ ամենաբարձր կետը 26°C է։
գ) Ի՞նչն է ցույց տալիս ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։

Ժամանակը
դ) Օրվա ո՞ր ժամերին է ջերմաստիճանի ցուցմունքը եղել 21° C:

14:30-15:00 , 17:30-18:00

5)Գտե՛ք առաջադրանք 1-ում տրված գրաֆիկով նկարագրվող ֆունկցիայի զրոները։

-4, 2

—

-3

-5, 2, 6

-5, -2, 2

-8, 0, 8

(-4;4)

-1, 1

6)Քանի՞ պարզ թիվ կա (7; 19] միջակայքում։

4

7)Քանի՞ պարզ թիվ կա [17; 29] միջակայքում։

4

8)Քանի՞ պարզ թիվ կա (0; 19) միջակայքում։

7

9)Քանի՞ պարզ թիվ կա (56; 71] միջակայքում։

4

Առաջադրանքներ․

1)Տրված են A(0;-1), B(0;1) և C(1;2) կետերը։

ա)Որ քառորդին են պատկանում A, B, C կետերը։

Օրդինանտ-B, A

1-ին-C

բ)Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը։

d_BC=√(0-1)²+(1-2)²=√1+1=√2

գ)Կազմել B կենտրոնով այն շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է C կետով։

(x−0)²+(y−1)²=4

դ)Կազմել A և C կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։

(x — 0)/(1 — 0) = (y +1 )/(2 — 1)

x-0/1=y+1/1

x-y-1=0

2)Տրված են A(2;3), B(1;4) և C(2;5) կետերը։

ա)Որ քառորդին են պատկանում A, B, C կետերը։

1-ին A, B, C

բ)Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը։

d_BC=√(1-2)²+(4-5)²=√1+1=√2

գ)Կազմել B կենտրոնով այն շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է C կետով։

(x−1)²+(y−4)²=1+1=2

դ)Կազմել A և C կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։

(x-2)/(2-2)=(y-3)/(5-3)

2x-4=0

3)Տրված են A(2;3), B(-1;4) և C(0;2) կետերը։

ա)Որ քառորդին են պատկանում A, B, C կետերը։

1-ին A

2-րդ B

Օրդինանտ- C

բ)Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը։

d_BC=√(-1-0)²+(4-2)²=√5

A(2;3), B(-1;4) և C(0;2)

գ)Կազմել B կենտրոնով այն շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է C կետով։

(x+1)²+(y-4)²=3

դ)Կազմել A և C կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։

(x-2)/(0-2)=(y-3)/(2-3)

x-2/-2=y-3/-1

-x+2y-3=0

Առաջադրանք 1

Նյութերի ֆիզիկական հատկությունները կարելի է նկարագրել հետևյալ կերպ․

Ջուրը (H₂O) թափանցիկ հեղուկ է, հալվում է 0°C–ում, եռում է 100°C–ում, լավ լուծիչ է, ջերմա և էլեկտրահաղորդ չէ։

Խոհանոցային աղը (NaCl) սպիտակ բյուրեղային պինդ նյութ է, հալվում է 801°C–ում, եռում մոտ 1413°C–ում, ջրում լավ լուծվում է։

Էթիլ սպիրտը (C₂H₅OH) թափանցիկ հեղուկ է, հալվում է −114°C–ում, եռում է մոտ 78°C–ում, ջրում լավ լուծվում է։

Այսպես կարելի է նկարագրել նաև մնացած նյութերը, որոնք տրված են։

---

Առաջադրանք 2

Կենցաղում հանդիպող 10 նյութ և դրանց հաշվարկները․

1. Ջուր – H₂O
   Մոլեկուլը կազմված է 2 H և 1 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 18։ Հիդրոգենը կազմում է մոտ 11%, իսկ թթվածինը՝ 89%։
2. Աղ – NaCl
   Մոլեկուլում կա 1 Na և 1 Cl։ Մոլեկուլային զանգվածը 58.5։ Նատրիումը մոտ 39%, քլորը՝ 61%։
3. Սոդա – NaHCO₃
   Կազմված է Na, H, C և 3 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 84։ Նատրիումը կազմում է մոտ 27%, հիդրոգենը՝ 1%, ածխածինը՝ 14%, թթվածինը՝ 58%։
4. Շաքար (սախարոզ) – C₁₂H₂₂O₁₁
   Կազմված է 12 C, 22 H և 11 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 342։ Ածխածինը կազմում է մոտ 42%, հիդրոգենը՝ 6.5%, թթվածինը՝ 51%։
5. Էթանոլ (սպիրտ) – C₂H₆O
   Կազմված է 2 C, 6 H և 1 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 46։ Ածխածինը կազմում է մոտ 52%, հիդրոգենը՝ 13%, թթվածինը՝ 35%։
6. Կալցիումի կարբոնատ – CaCO₃
   Կազմված է 1 Ca, 1 C և 3 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 100։ Կալցիումը կազմում է մոտ 40%, ածխածինը՝ 12%, թթվածինը՝ 48%։
7. Ամոնիակ – NH₃
   Կազմված է 1 N և 3 H ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 17։ Ազոտը կազմում է մոտ 82%, հիդրոգենը՝ 18%։
8. Ածխաթթու գազ – CO₂
   Կազմված է 1 C և 2 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 44։ Ածխածինը կազմում է մոտ 27%, թթվածինը՝ 73%։
9. Ջրածնի պերօքսիդ – H₂O₂
   Կազմված է 2 H և 2 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 34։ Հիդրոգենը կազմում է մոտ 6%, թթվածինը՝ 94%։
10. Ծծմբական թթու – H₂SO₄
    Կազմված է 2 H, 1 S և 4 O ատոմից։ Մոլեկուլային զանգվածը 98։ Հիդրոգենը մոտ 2%, ծծումբը՝ 33%, թթվածինը՝ 65%։

1)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկ, որն ունի հետևյալ նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) (- ∞, 1) -ում՝ դրական, (1, 2)-ում՝ բացասական, (2, ∞) -ում՝ դրական

բ) (- ∞, — 2) -ում՝ դրական, (−2, 0)-ում՝ դրական, (0, 5)-ում՝ բացասական, (5, +∞) -ում՝ դրական,

գ) (- ∞, -√8)-ում՝ բացասական, (- √8, √7) -ում՝ դրական, (√7, +∞) -ում՝ բացասական:

2)Ո՞ր գրաֆիկով ֆունկցիայի նշանապահպանման միջակայքերն են.
ա) (- ∞, — 3) (0, 4)-ում՝ դրական, (–3, 0), (4, +0)-ում՝ բացասական,
3
բ) (- ∞, — 1) , (-1, 2)-ում՝ բացասական, (2, +0)-ում՝ դրական
1
գ) (- ∞, — 2) (-1, 1)-ում՝ բացասական, (−2, −1), (1, +0)-ում՝ դրական:
2

3)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկ, որը բավարարում է հետևյալ երկու պայմաններին․
1) անցնում է կոորդինատային հարթության (2, 3) կետով,
2) (–∞, 0)-ում դրական է, (0, 1)-ում՝ բացասական, (1, +∞)-ում՝ դրական:

4)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկ, որը բավարարում է հետևյալ երկու պայմաններին.
1) անցնում է կոորդինատային հարթության (−2, 1), (0, −1) և (3, −1) կետերով,
2) նշանապահպանման միջակայքերն են՝ (-∞, -1), (-1, 1) և (1, +∞):

5)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկ, որը բավարարում է հետևյալ երկու պայմաններին․
1) նշանապահպանման միջակայքերն են՝ (-∞, — 2) ,(-2, 1) և (1, +∞) ,
2) անցնում է կոորդինատային հարթության (–5, 1), (-1, -2), (2, −2) կետերով։

6)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, քանորդը՝ 7, իսկ մնացորդը՝ 5:

7×9+5=68

7)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 7 է, քանորդը՝ 5, իսկ մնացորդը՝ 3:

7×5+3=38

8)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 9 է, քանորդը՝ 8, իսկ մնացորդը՝ 6:

9×8+6=38

9)Գտնել բաժանելին, եթե բաժանարարը 6 է, քանորդը՝ 4, իսկ մնացորդը՝ 1:

6×4+1=25

Անուն Մհեր ազգանուն Մնացականյան
Ընտրությամբ գործունեության խումբը՝ ֆուտբոլ
լրացուցիչ կրթություն(դասերից հետո)- չեմ օգտվում
երկարացված օրվա ծառայություն՝ չեմ օգտվում
Ֆիզկուլտուրա — ֆուտբոլ
Շտկողական առարկա — Անգլերեն
Քիմիա — Վեներա Խառատյան
Ֆիզիկա — Գոհար Իսկանդարյան
Կենսաբանություն- Հասմիկ Ուզունյան
կրթահամալիրի տրանսպորտային ծառայություն/ երթուղու համարը/՝ չեմ օգտվում

§ 3. Ատոմի կառուցվածքը

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ կառուցվածք ունի ատոմը ըստ Ռեզերֆորդի։
Ռեզերֆորդի մոդելի համաձայն՝ ատոմը կազմված է դրական լիցք ունեցող փոքր, խիտ միջուկից, որի շուրջ շրջանաձև շարժվում են բացասական լիցք ունեցող էլեկտրոնները։ Միջուկում են կենտրոնացված ատոմի զանգվածի գրեթե ամբողջ մասը։

2. Ի՞նչով են միմյանցից տարբերվում տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները։
Տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները միմյանցից տարբերվում են միջուկում գտնվող պրոտոնների թվով, այսինքն՝ ատոմային համարով (Z-ով)։ Օրինակ՝ ջրածնի ատոմն ունի մեկ պրոտոն, իսկ հելիումինը՝ երկու։

3. Ի՞նչ մասնիկներ կան միջուկում։
Միջուկում կան դրական լիցք ունեցող պրոտոններ և չեզոք նեյտրոններ։ Այս մասնիկները միասին կոչվում են նուկլոններ։

4. Ինչպիսի՞ն է ջրածնի, հելիումի, բերիլիումի ատոմների կառուցվածքը։

• Ջրածին (H) – 1 պրոտոն, 0 նեյտրոն, 1 էլեկտրոն
• Հելիում (He) – 2 պրոտոն, 2 նեյտրոն, 2 էլեկտրոն
• Բերիլիում (Be) – 4 պրոտոն, 5 նեյտրոն, 4 էլեկտրոն

5. Ինչպե՞ս են առաջանում՝

• ա. դրական իոնները – երբ ատոմը կորցնում է մեկ կամ մի քանի էլեկտրոն, դառնում է դրական լիցք ունեցող իոն (կատիոն)։
• բ. բացասական իոնները – երբ ատոմը ձեռք է բերում լրացուցիչ էլեկտրոն(ներ), դառնում է բացասական լիցք ունեցող իոն (անիոն)։

---

§ 4. Մարմինների էլեկտրականացման բացատրությունը. Լիցքի պահպանման օրենքը

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ սովորական պայմաններում մարմինը լիցք չունի։
Սովորական պայմաններում մարմինը լիցք չունի, որովհետև դրական և բացասական լիցքերը (պրոտոնները և էլեկտրոնները) հավասարակշռված են, և ընդհանուր լիցքը զրո է։

2. Բացատրե՛ք հպված մարմինների էլեկտրականացման երևույթը։
Երբ երկու մարմին հպվում են միմյանց, կարող է էլեկտրոնների տեղափոխություն տեղի ունենալ մի մարմնից դեպի մյուսը։ Արդյունքում՝ մի մարմին դառնում է բացասական լիցքավորված (ստանում է էլեկտրոններ), իսկ մյուսը՝ դրական լիցքավորված (կորցնում է էլեկտրոններ)։

3. Ինչո՞ւ շփումով էլեկտրականացնելիս մարմինների վրա առաջանում են բացարձակ արժեքով հավասար, բայց տարանուն լիցքեր։
Քանի որ էլեկտրոնները միայն տեղափոխվում են մի մարմնից մյուսը, ապա մեկ մարմինը ստանում է այնքան բացասական լիցք, որքան մյուսը կորցնում է։ Այդ պատճառով լիցքերն ունեն հավասար մեծություն, բայց հակառակ նշան։

4. Ո՞րն է էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենքը։
Էլեկտրական լիցքի պահպանման օրենքը ասում է, որ մեկուսացած համակարգում էլեկտրական լիցքի ամբողջական գումարը մնում է անփոփոխ։ Այսինքն՝ լիցք չի կարող առաջանալ կամ անհետանալ, այն կարող է միայն տեղափոխվել մարմինների միջև։