1)Հաշվե՛ք․
ա)24 / 25 = 2-1=1/2
բ)25 / 27 = 2-2= 2/2 =1
գ)35 / 34 = 31
դ)3100 / 3100 =1
2)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․
ա)1/3 = 3-1
բ)1/3 · 3 · 3 · 3 = 32
գ)5 = 51
դ)1/16 =16-1
ե)1/25 =21-1
զ)23 : 23 = 1
է)97/ 95 = 92
3)Համեմատե՛ք․
ա)-32 = (-3)2
բ)(-2)4 > 2-4
գ)-24 >2-4
4)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․
ա)a12 : a = a13
բ)(a4)6 = a24
գ)(a2)5 =a10
դ)a7 · b7 = (ab)7
Վրաստանը հայտնի է իր հարուստ մշակույթով, ինչի օրինակներից մեկն է «Վարդերի հեղափոխությունը»։ 2003 թվականին Վրաստանում տեղի ունեցավ խաղաղ հեղափոխություն, որի ընթացքում ժողովրդական ցույցերը ստիպեցին նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեին հրաժարական տալ: Այս իրադարձությունը նշանավորեց Վրաստանի քաղաքական պատմության մեջ նոր էջի սկիզբ: Վրացիները սրտանց մղում էին իրենց ձայնը ազատության և արդարության համար, ու այն դարձել է օրինակ բազմաթիվ երկրների համար, որոնք ձգտում են ժողովրդավարության:
Օրինակ՝ Հայոց լեզվի դասերից մեկում սովորեցինք, թե ինչպես օգտագործել բարդ գոյականները:
Դասի բնագիր: «Բարդ գոյականները՝ այն գոյականներն են, որոնք բաղկացած են երկու կամ ավելի բառերից, որոնք միասին կազմում են մեկ իմաստ: Օրինակ՝ «ծովափ» կամ «կարմիր աղավնին»:»
Թարգմանություն: «Բարդ գոյականներն այն գոյականներն են, որոնք կազմված են երկու կամ ավելի բառերից, որոնք միասին ստեղծում են մեկ իմաստ: Օրինակ՝ «sea shore» կամ «red dove»:»
Ահա մի հատված ֆիլմից «The Pursuit of Happyness»:
Բնօրինակը: «Don’t ever let somebody tell you you can’t do something. Not even me.»
Թարգմանություն: «Ե nunca թույլ մի տվեք, որ որևէ մեկը ասի ձեզ, թե ինչ-որ բան անել չեք կարող: Նույնիսկ ես»:
Բնօրինակը: «Don’t ever let somebody tell you you can’t do something. Not even me.»
Թարգմանություն: «Ե nunca թույլ մի տվեք, որ որևէ մեկը ասի ձեզ, թե ինչ-որ բան անել չեք կարող: Նույնիսկ ես»:
Այս հատվածում կարևոր է պահպանել նրա ոճը և գաղափարը: Առաջին մեսիջը ոգևորող է, ինչը նաև իմ թարգմանության մեջ ակնհայտ է: Բառն ու արտահայտությունները համապատասխանում են բնօրինակին և փոխանցում են նույն ուժը:
Եթե ցանկանում եք ավելացնել այլ նյութեր կամ հարցեր ունեք, խնդրեմ, թողեք ինձ տեղեկացված:
Այս առաջադրանքները հետաքրքիր են և լայնածավալ, իսկ ես ուրախությամբ կօգնեմ լուծել դրանք:
(Ադապտացվում է տեքստի մեջ)
(Բաղդատական կամ գերադրական աստիճան)
Եթե ցանկանում եք, կարող եմ ավելի մանրամասն բացատրել կամ պատասխանել այլ հարցերի:
ա) ս-ն` ե՞ս, մե՞նք, ի՞մ, թե՞ մեր.
բ) դ-ն` դո՞ւ, դո՞ւք, քո՞, թե՞ձեր.
Եթե ավելորդ հարցեր ունես կամ կուզես այլ թեմաներով օգնել, ուրախ կլինեմ:
Կապերը և հոլովական վերջավորությունները ստեղծում են բառերի միջև հարաբերություններ և արտահայտում տարբեր իմաստներ: Երկուսն էլ կարող են հստակեցնել խոսքի կառուցվածքը, սակայն կապերը ցույց են տալիս բառակապակցությունների հարաբերությունները, իսկ հոլովական վերջավորությունները՝ խոսքի ձևը և նրա իմաստային և գրական գործառույթները: Դրանք միասին օգնում են ձևավորել խոսքի նշանակությունը և ամբողջությունը:
Քամիները փչում էին տարբեր ուղղություններով: Նրանք ամենավատն էին: Նրանք քշում-տանում էին մեծ քանակությամբ հող և, նրանք քշելով գետնի վրայով, մեծ ու բարձր թմբեր էին առաջացնում: Արևելքից, արևմուտքից և հարավից փչող նրանք մեծ ու բարձր թմբեր չէին առաջացնում: Նրանք փոշին շատ վեր էին բարձրացնում և նրանք քշում դեպի Ժայռոտ լեռներ: Երկու տարի հետո նրանք նշածս վայրը անապատի վերածեցին: Նրանք առաջին տարում ոչնչացրին երկու միլիոն հեկտար մշակված հողեր` չհաշված այգիները, նրանք ոչնչացան կա՛մ ամբողջովին փոշով ծածկվելու, կա՛մ արմատների մերկանալու հետևանքով:
Անգլիացի կենդանաբանը (կարևոր չէ, թե ով) նա Միջերկրական ծովի կղզիներում հետաքրքիր հայտնագործություն է արել նրանց հետ: Նա գտել է փղերի մնացուկներ, նրանց լայնությունն ուսահատվածում հասնում է ընդամենը մեկ մետրի: Նրանց և հնագետների կատարած պեղումների ժամանակ գտնվել են նաև խոզերի մեծության ռնգեղջյուրների և ներկայումս եղածներից կրկնակի խոշոր մկների մնացուկներ: Նրանք կարծում են, որ յոթ միլիոն տարի առաջ են փիղ, ռնգեղջյուր, մուկ կենդանիները Աֆրիկայից եկել Մալթա, Կրետե և Կիպրոս կղզիները, յոթ միլիոն տարի առաջ ցամաքած Միջերկրական ծովի հատակով: Հետո նրանց տարածքը նորից ջրով է լցվել, և նրանք, կտրվելով մայրցամաքից, սկսել են զարգանալ ոչ մայրցամաքային կենդանիների կերպ:
Ի՛նչ առյուծ, այդ վախկոտը նա ստվերից էլ է վախենում:
Այդ վախկոտն ինքն նա ստվերից էլ է վախենում:
Որսորդն նա հրացանն էր թփի տակ թողել:
Որսորդը խուսափում էր հարևանին հանդիպելուց, ախր նա հրացանն էր թփի տակ թողել:
Պապն նա երկար կյանքի ընթացքում այդպիսի գեղեցկություն չէր տեսել:
Նա հյուրերին ողջունեց նա իմացած բոլոր լեզուներով, բայց նա կարծես թե նորից չհասկացան:
Գնչուն ասում էր, որ նա ամբողջ աշխարհում ման է եկել:
Հայրը որդու մասին ասում էր, որ նա իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է:
Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ նա հետաքրքրվողներին թող նա ասի, որ նա շուտով գալու է:
Երգչի մասին ասում էր, որ նա շատ վաղուց է ճանաչում, նա իր մանկության ընկերն է եղել:
ճանապարհորդի մտքով չէր անցնում, որ նա անցնում է Մագելանի անցած ճանապարհով, որ չորսուկես հարյուրամյակ առաջ այստեղով նրանք նավերն են անցել:
Եթե անհրաժեշտ է, կարող եմ ավելի մանրամասն բացատրել կամ աջակցել այլ հարցերում:
Լուծել հավասարումների համակարգերը տեղադրման եղանակով․
1.{y-2x=4
{7x-y=1
7x-y=1
y=4+2x
7x-(4=2x)
7x-4-2x
5x=1+4
x=5:5
x=1
y=4+2x
y=4+2x
y=y+2
y=6
2.{8y-x=7
{2x-21y=2
8y-y=7
2x-21y=2
x=8y-7
2(8y-7)-21y=2
2.8y-7.2-21y=2
16y-14-21y=2
21y-16y=-2-14
5y=-16
y=-16:5
x=8.(16:5)-7
x=-128:5-7
Լուծել հավասարումների համակարգերը գումարման եղանակով․
1.{x+y=7
{x-3y=-5
x+y=7/3
x-3y=5/1
3x+3y=21
x-3y=-5
3x+3y+x-3y=21-5
4x=16
x=16:4
x=4
4+4=7
y=3
2.{9y+13x=35
{29y-13x=3
9y+13x+29y-13x=35+3
38y=38
y=1
29-13x=3
29-13x=3
13x=26
x=26:13
x=2
Շարունակենք առաջադրանքները:
«Օ.ային ամրոց» արտահայտությունը նշանակում է անպտուղ երյականություն, իզուր երազանք, անիրագործելի պլաններ: Այդ արտահայտությունը վերագրում են քրիստոնյաների քարոզիչ ԱՎգուստիանոսին, որն իր աշխատությունների մեկում խոսում է օ.ային շինարարության մասին: Հետագայում մարդը այդ արտահայտությունը գործածում է փոխված` «Օ.ային ամրոց» ձև:
Մար.ուն իր ամբող կյաններում ուղեկցում է ձայնը: Մար.ը բացարկա լռության պայմաններում վատ է զգում: նրան պատում է երկսղի ու անհարմարության զգացում: Բացառկա լռությունը խամրում է մար.ու նյրդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվերց աղմուկը: Տրոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մելերը և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ, ինչպիսիք են թռվոցների դայլայլը, աւյուրների կարկաչմանը, ծովի ալիքների համնթաց ճողփումը, հաճելի են մարկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյրդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարւի առօրյան: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյրդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ըննակությունների նվազումը:
Եթե լրացուցիչ հարցեր ունեք, ես այստեղ եմ!
122.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերի եզակի կամ հոգնակի ձևերով՝դրանց հետ համաձայնեցնելով ընդգծված բայերը:
Խոնավ, ծովի բույրով հագեցած…վանել խառնիխուռն մտքերը:(օդ)
Լույսն ու… մարդիկ արևից են ստանում: (ջերմություն)
Երեկոյան բոլոր հիվանդների …բարձրանար: (ջերմություն)
… ծածկել ամբողջ քաղաքը: (փոշի)
Հիմա լվացքը տարբեր… են անում: (փոշի)
Եթե… հարցը լուծվի, կարելի է այստեղ մի երկու շաբաթ ապրել: (սնունդ)
Խոնավ, ծովի բույրով հագեցած օդը վանեց խառնիխուռն մտքերը:
Լույսն ու ջերմությունը մարդիկ արևից են ստանում:
Երեկոյան բոլոր հիվանդների ջերմությունը բարձրացել է ։
Փոշին ծածկել էր ամբողջ քադաքր:
Հիմա լվացքը տարբեր փոշիներով են անում:
Եթե սննդի հարցը լուծվի, կարելի է այստեղ մի երկու շաբաթ ապրել:
123.Տրված հավաքական գոյականներից յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր դրանք դնելով եզակի և հոգնակի թվերով:
Ամբոխ
Այս ամբոխը սկսում է ազդել իմ նյարդերի վրա։
Ամբոխները փակել էին թաղամասի փողոցները։
Ոհմակ
Գայլերի ոհմակը չի կարող մտնել դաշտ։
Գայլերի ոհմակները հարձակվել էին ոչխարների վրա։
Անտառ
Այն երկրում, որտեղ մենք ապրում ենք շատ խիտ անտառներ կան։
Ես այսօր որոշել եմ գնալ անտառ, և այնտեղ ապրել մի քանի օր։
Դասարան
Այս դպրոցում շատ դասարաններ կան։
Սա դպրոցի լավագույն դասարանն է։
124.Բացատրի´ր, թե ինչի՛ հիման վրա են խմբավորված գոյականները:
Ա. Երեխա, կատակ, ընկեր, դաշտ, այգի, ուղղություն:
Բ. Երեխայի(ն), կատակից, ընկերոջ(ը), դաշտով, այգում, ուղղությամբ
Ա խմբում գոյականների ուղիղ ձևերն են, իսկ Բ խմբում գոյականների հոլովված ձևերը:
125.Տրված բառերի տրական հոլովը կազմի՛ր, ընդգծի՛ր վերջավորությունները և բացատրի´ր Ա և Բ խմբերի բառերի տրական հոլովաձևերի տարբերությունը:
Ա Պատուհան, մարդ, գարուն, գիշեր, կին:
Պատուհան-պատուհանին
Մարդ-մարդուն
Գարուն-գարնան
Գիշեր-գիշերվա
Կին-կնոջ
Բ. Տուն, շուն, գեղեցկություն, հայր, մայր, եղբայր:
Տուն-տան
Շուն-շան
Գեղեցկություն-գեղեցկության
Հայր-հոր
Մայր-մոր
Եղբայր-եղբոր
Ա խմբում բոլոր բառերի տրական հոլովները ունեն արտաքին փոփոխություն, իսկ Բ խմբի բոլոր բառերի տրական հոլովները ներքին փոփոխություն:
126.Բառակապակցություններ կազմի՛ր` հարցական դերանունները փոխարինելով տրված գոյականներով և դերբայներով:
Աշխատանք, խաղ, ուսում, հանգիստ, գործել, խաղալ, սովորել, հանգստանալ:
Ինչի՞ հնարավորություն ունենալ:
Աշխատանքի հնարավորություն ունենալ։
Խաղի հնարավորություն ունենալ։
Ուսման հնարավորություն ունենալ։
Հանգստի հնարավորություն ունենալ։
Գործելու հնարավորություն ունենալ։
Խաղալու հնարավորություն ունենալ։
Սովորելու հնարավորություն ունենալ։
Հանգստանալու հնարավորություն ունենալ։
Ինչի՞ հնարավորություն ընձեռել (տալ):
Աշխատանքի հնարավորություն ընձեռել։
Խաղի հնարավորություն ընձեռել։
Ուսման հնարավորություն ընձեռել։
Հանգստի հնարավորություն ընձեռել։
Գործելու հնարավորություն ընձեռել։
Խաղալու հնարավորություն ընձեռել։
Սովորելու հնարավորություն ընձեռել։
Հանգստանալու հնարավորություն ընձեռել։
Ինչի՞ նպատակ ունենալ:
Աշխատանքի նպատակ ունենալ։
Խաղի նպատակ ունենալ։
Ուսման նպատակ ունենալ։
Հանգստի նպատակ ունենալ։
Գործելու նպատակ ունենալ։
Խաղալու նպատակ ունենալ։
Սովորելու նպատակ ունենալ։
Հանգստանալու նպատակ ունենալ։
Read the following sentences and change them into the past continuous tense.
Put the verbs into the correct form (past progressive).
Աշխատանքի նպատակը․ հաշվել ջրում ընկղմված մարմնի վրա ազդող արքիմեդյան ուժը, և փորձով ստուգել ստացված արդյունքը։
Անհրաժեխտ սարքեր և նյութեր․ Ամրակալան՝ կցորդիչով, ուժաչափ, չափագլան, ջուր, ջրթափանոթ, պինդ մարմին և այդ մարմնի ծավալով բաժակ, վերամբարձ սեղան։
Համառոտ տեսություն․ համաձայն Արքիմեդի օրենքի՝ հեղուկն իր մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է ուղղաձիգ դեպի վեր ողղված ուժով, որը հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կշռին։
Արքիմեդյան ուժը կարելի է որոշել տարբեր եղանակներով
1․Եթե չափենք մարմնի կշիռը օդում՝ P0 և հեղուկում՝ P1 ապա Արքիմեդյան ուժը հավասար կլինի դրանց տարբերությանը՝ FԱ = P0 — P1
Իհարկե այդ դեպքում անտեսում ենք մարմնի վրա ազդող Արքիմեդյան ուժը օդում, քանի որ այն համեմատած մարմնի կշռի հետ շատ փոքր է։
2․Արքիմեդյան ուժը կարելի է հաշվել նաև FԱ = ρհgVմ որտեղ ρհ հեղուկի խտությունն է g= 9,8 ն/կգ 10ն/կգ հաստատուն,Vմ=Մարմնի ծավալ
Աշխատանքի ընթացքը․ Ամրակալանի կցորթիչին ամրացրեցի ուժաչափը, ուժաչափից կախեցի մարմինը բաժակի հետ միասին, նայեցի ուժաչափին, օդում մարմնի կշիռը՝ p0=1.5ն, ջրթափ անոթը տեղադրեցի բերանդբաց սեղանի վրա, այն տեղադրեցի ուժաչափի կախված մարմնի տակ, ջրթափ անոթի մեջ մինչև կարմիր գիծը լցրեցի ջուր, չափագլանը տեղադրեցի ջրթափ անոթի ծորակի տակ և սկսեցի վերամբարձ սեղանը այնքան բարձրացնել մինչև մարմինը անբողջությամ ընկղմվեց ջրի մեջ։ Նայեցի ուժաչափի ցուցմունքը մարմինը ջրում՝ կշիռը՝ P1 = 0.5ն P0 = 1.5ն
FԱ = P0 — P1 = 1ն
2․Արքիմեդյան ուժը կարելի որոշել հետևալ բանաձևով՝ FԱ = ρհgVմ
Vմ=100սմ3 | 1մ3= 1մ * 1մ * 1մ=100սմ * 100սմ * 100սմ=1000000սմ3
ρհ=1000կգ/մ3 | 1սմ3=0,000001մ3
g= 9,8 ն/կգ ≈ 10ն/կգ | Vմ=100սմ3 = 100 * 0,000001մ3 =0,0001մ3
FԱ=? | FԱ = ρհgVմ=1000կգ/մ3 * 10ն/կգ * 0,0001մ3 = 1ն
Եզրակացություն ․ հաշվեցի ջրում ընկղմված մարմնի վրա ազդող արքիմեդյան ուժը, և փորձով ստուգեցի ստացված արդյունքը, երկու դեպքում էլ ՝ FԱ=1ն
Հարցեր և առաջադրանքներ:
1. Բացատրական բառարանի օգնությամբ բացատրիր տրված բառերը՝ մաղադանոս, հնոտիք, փողրակ, պեննի, սենթ:
2. Ի՞նչը մղեց Էլ Քոնդրաջին գողություն անել, արդարացնում եք այդ արարքը:
Նա շատ էր ուզում այտ մուրճը դրա մար գողացավ։
3. Ազատ արձակվելուց հետո ինչու՞ էր իրեն այդքան նվաստացած զգում Էլը:
Նա իրեն նվաստացած էր զգում որովհետև նրան վիրավորել էին։
4. Ինչու՞ կրկին որոշեց գնալ և գողանալ մուրճը: Ինչպե՞ս կվարվեիր դու:
Նա բարկացած էր դրա մար էլ ցանկացավ նորից գողություն անել։ Ես գումար կաշխատեյ ու կգնայ մուրճը գնելու։
5. Բնութագրիր Էլի մորը:
Նրա մայրը շատ բարի, աշխատասեր էր։
6. Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը:
Ստեղծագործությունը ուզում է ասել, որ եթե նպատակ ուսես պետքե արդար ճանապարով հասել նպատակին։
7. Հոմանիշների բառարանից գտիր տրված բառերի հոմանիշները:
Անփութորեն-
միօրինակություն-
փողրակ-
թափառել-
մեղմ-
ակամա-
առնվազն-
Պատասխանել հարցերին-լրացուցիչ աշխատանք
Մհեր Մնացականյան 